خلاقیت ابزاری پیشران جهت پیشگامی در عرصه های پررقابت امروزی

در مدرسه، کسانی که داستانی خوب می‌­نویسند یا نقاشی‌­های زیبایی می­‌کشند، افراد ویژه­‌ای با خلاقیت بالا در نظر گرفته می­‌شوند. اما تحقیقات نشان می‌­دهد که همه­‌ی افراد خلاق هستند.

در واقع، خلاقیت یکی از مهم­‌ترین ویژگی‌­های انسان است. خلاقیت یکی از صفات اصلی است که ما را به‌عنوان گونه‌ای منحصربه‌فرد به موفقیت می‌رساند.

اگر بگذاریم دستمان سریع­تر از ذهنمان پیش برود، موانع خلاقیت ناپدید می‌­شود. موضوع حیرت­‌آور آن است که با تکنیک­‌های صحیح، می‌توان افرادی که فکر می­‌کنند هیچ خلاقیتی ندارند را به انجام کارهای نوآورانه و تخیلی ترغیب کرد.

محیط ایده­‌آل برای آموزش خلاقیت شامل تمرین­‌ها و تکنیک­‌هایی است که حمایت‌گر، سرگرم­‌کننده، و شگفت­‌انگیز هستند و به فرایند ارزش بیشتری می‌گذارند تا محصول نهایی.

اگر درباره‌ی خلاقیت خود مشکوکید، مطالعات علمی‌ای انجام شده تا به شما ثابت کند خلاق هستید. عصب­‌شناس آمریکایی، آلیس فلاهرتی، در کتاب خود با نام بیماری نیمه­‌شب، در مورد مبنای عصب‌شناختی خلاقیت حرف می­‌زند:

«ایده­‌ی خلاق ایده­ای است که در موقعیت اجتماعی خاصی هم جدید و هم کارآمد (یا اثرگذار) است.»

فلاهرتی می­‌گوید که چنین تعریفی را می‌توان علاوه بر رشته‌هایی مانند داستان‌نویسی، هنر و تئاتر که عموما رشته‌های خلاقی درنظر گرفته می‌شوند، به رشته‌های دیگر مانند کسب‌وکار، فناوری اطلاعات، علوم و ریاضی نیز تعمیم داد.

مغز ما و خلاقیت

وقتی کاری را خلاقانه انجام می‌­دهیم، به واقع در مغزمان چه فعل و انفعالاتی انجام می‌شود؟ پژوهشگران، سی‌یوان لیو و آلن بران، با ثبت فعالیت‌های مغزی رپر­هایی که فی‌البداهه شعر می‌گویند روی این موضوع تحقیق کرده‌اند.

مشخص شده است بخش­هایی از مغز که با آنها کارهای فکریِ «روزمره و عادی» را انجام می‌دهیم، زمانی‌که خلاقانه فکر می‌کنیم کاملا از کار می‌افتند، در حالی که بخش‌­های دیگر ذهنمان که به‌طور روزمره از آنها استفاده نمی­‌کنیم، کاملا فعال هستند. زمانی که کاری را فی‌البداهه انجام می‌دهیم، قشر میانی پیش‌پیشانی (پریفرانتال کورتکس) فعالیت فزاینده­ و قشر پیش‌پیشانی پشتی و جانبی (دورسولترال کورتکس) فعالیت کمتری را نشان می‌دهد. بران دریافت که در طول فعالیت‌های فی‌البداهه و خلاقانه، «عملکردهای اجرایی» تاحدی غیرفعال شده و فرایندهای آزادانه‌تر و غیرمتمرکزتری روی می‌­دهند.

آیا می‌­توان خلاقیت را تدریس کرد؟

بله، می‌­توان مهارت­‌های خلاقیت را یاد گرفت. باید به فرایند خلاق علاقه داشته باشید و به بررسی و روح کنجکاوی تمایل داشته باشید.

مطالعات متعددی در مورد کارایی آموزش خلاقیت انجام شده است. این مطالعات نشان می‌­دهند که برنامه‌­های آموزش خلاقیتی که خوب طراحی شده‌اند معمولا عملکرد خلاقانه را در دانشجویان، معلمان و متخصصان شاغل در تمام رشته‌­ها بهبود می‌­بخشد.