مقدمه

یکی از مباحث و مسائلی که امروزه در سراسر دنیا بسیار مورد توجه همگان قرار گرفته، آموزش برنامه‌نویسی به کودکان و نوجوانان است. یکی از خصلت‌ها و ویژگی‌های دوران کودکی و نوجوانی این است که یادگیری بسیار سریع‌تر اتفاق می‌افتد، لذا آموزش مهارت‌های کلید زندگی به آنان از اهمیت بالایی برخوردار است. لازم به ذکر است که یکی از این مهارت‌های کلیدی قرن حاضر که در اغلب کشورهای توسعه یافته‌ی جهان به آن توجه بسیاری می‌شود، همین آموزش برنامه‌نویسی به کودکان و نوجوانان است.

آموزش برنامه‌نویسی به کودکان و نوجوانان تنها یک آموزش جهت زندگی بهتر در عصر فناوری محسوب نمی‌شود، بلکه به لحاظ روانشناسی نیز دارای مزایای بسیاری است. به عبارت بهتر کارشناسان معتقدند که در دنیای امروز به دلایل گوناگون، نیاز آموزش برنامه‌نویسی به کودکان و نوجوانان بسیار احساس می‌شود.

از جمله دلایلی که نیاز است برنامه‌نویسی را به کودکان و نوجوانان آموزش دهید:

– افزایش خلاقیت
– تکنیک حل مشکل
– درک بهتری از تکنولوژی
– توانایی در گفتار تخصصی
– تفکر خلاقانه در لحظات بحرانی

متخصصین معتقدند که برنامه‌نویسی، بیش از آنکه بر پایه‌ی علوم کامپیوتری باشد، بر پایه‌ی فنون خلاقیت استوار است. به عبارتی، برنامه‌نویسان همچون هنرمندان، خالق یک اثر محسوب می‌شوند و ماحصل کار آن‌ها با طرز بیان‌شان ارتباط مستقیم دارد. برنامه‌نویسی کودک را وادار می‌کند که به آزمایش ایده‌های جدید فکر کند و تجربه به دست بیاورد.

دانش برنامه‌نویسی دیدگاه یک مهندس‌ نرم‌افزار را در اختیار کودکان قرار می‌دهد و به آن‌ها می‌آموزد که چطور می‌توانند دید کامپیوتری داشته باشند و مشکلات را از این دید حل و فصل کنند. این دانش بر پایه‌ی منطق، الگوریتم و ریاضیات است و همین مسائل باعث می‌شود تا بدانند جهت حل مشکلات بزرگ، لازم است تا آن‌ها را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کرده تا آسان‌تر حل‌شان کنند.

در دنیای امروز که تکنولوژی در حال بلعیدن همه‌ چیز است، اینکه بتوانید درک بهتری از آن پیدا کنید مزیت بزرگی محسوب شده و شانس شما را برای دستیابی به موفقیتی بزرگ به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

دانستن تکنولوژی، نگرش انسان به این دنیا را دگرگون می‌کند. کدنویسی نه فقط به کودکان راه و روش ساخت یک برنامه را نشان می‌دهد، بلکه آن‌ها را از سرعت بالای توسعه تکنولوژی آگاه کرده و بررسی می‌کند که یک برنامه به چه دلیل ساخته شده است؟ هدف سازندگان، از ساخت این برنامه چه بوده و چرا دیگران این موقعیت را برای ساخت این برنامه درک نکرده‌اند؟

باید به این نکته توجه کرد که مطمینا قرار نیست هر کودکی که برنامه نویسی می‌آموزد در آینده یک برنامه نویس شود. بلکه برنامه نویسی در کودک مهارت‌هایی را پرورش می‌دهد که در هر رشته‌ای که وارد شود نتایج آن را خواهد دید.

کلاس‌های برنامه‌نویسی شامل دوره­ های زیر است:

الف) آموزش  SCRATCH

زبان برنامه نویسی Scratch با هدف آموزش اصول برنامه نویسی به کودکان در آزمایشگاه رسانه دانشگاه MIT توسط تیمی به رهبری دانشمندی به نام آقای میشل رسنیک، طراحی و ساخته شد. این زبان برنامه نویسی در سال ۲۰۰۷ به بازار عرضه شد و زبان برنامه نویسی جدید و به روزی در دنیا محسوب می­شود. با این حال در همین مدت کوتاه این زبان برنامه نویسی، طرفداران زیادی در سراسر جهان پیدا کرده­است. علت این رشد سریع، سادگی و جذاب بودن محیط کار، قابل درک بودن دستورات و عملیات­ها، دارا بودن تمامی مفاهیم و امکاناتی که یک برنامه نویس به آن احتیاج دارد و همچنین رایگان بودن و در دسترس بودن آن است. کاربر به کمک این زبان برنامه نویسی می­تواند برنامه، بازی و انیمیشنی را که می­خواهد بسازد و این در حالی است که یادگیری این آموزش نیاز به هیچ گونه پیش نیاز مهارتی و آموزشی نخواهد داشت.

این دوره مناسب برای کودکان ۸ تا ۱۶ سال است، اما نسخه­ی JR آن نیز برای کودکان ۵ تا ۷ در دسترس است.

ب) آموزشSmall Basic برای دانش آموزان

مایکروسافت اسمال بیسیک (Microsoft Small Basic) یک نسخه ساده شده از زبان برنامه نویسی بیسیک (BASIC) است، که توسط شرکت مایکروسافت توسعه داده شده است و بیشتر برای افرادی طراحی شده است که، در زمینه برنامه نویسی مبتدی هستند. این زبان برنامه نویسی، فقط شامل ۱۴ کلمه کلیدی است و نرم افزار مربوط به محیط برنامه نویسی این زبان، بسیار کاربر پسند و ساده است.

ج) آموزش طراحی سایت ویژه کودکان و نوجوانان (HTML) و (CSS)

زندگی امروزه ما به شدت تحت تاثیر اینترنت و وب قرار گرفته­است و بی­شک این تاثیر بر کودکان و نوجوانان نیز وجود دارد. ممکن است بسیاری از کودکان و نوجوانان کنجکاو باشند که صفحات وب چگونه طراحی و ساخته می­شوند. در این آموزش آن­ها با چگونگی طراحی سایت با زبان­های HTML و CSS آشنا شده و می­توانند صفحه اینترنتی خود را ساخته و بر روی شبکه جهانی اینترنت قرار دهند تا دیگران نیز بتوانند از آن دیدن کنند.

د) آموزش برنامه نویسی به زبان Python برای نوجوانان:

برای اینکه نوجوانان به خوبی با زبان‌های برنامه نویسی ارتباط برقرار کنند، اولین زبان برنامه نویسی باید برای مبتدیان ساده بوده، نیاز به زمان کمی برای کدنویسی داشته باشد، توسط افراد حرفه‌ای توصیه شده و در دنیای واقعی و صنعت استفاده شود. دستورات» (Commands) و «نحو» (Syntax) (قواعدی که چگونگی نوشتن کد را تعیین می‌کنند) در پایتون در مقایسه با دیگر زبان‌های برنامه‌نویسی نسبتا ساده هستند. این موضوع موجب می‌شود تا پایتون برای کودکان به سادگی قابل فهم باشد؛ حتی اگر هیچ تجربه برنامه‌نویسی قبلی نداشته باشند. دیگر ویژگی خوب و قابل توجهی که سبب شده تا پایتون برای کودکان گزینه‌ای مناسب باشد.